Yaddaşın itməsi və həyat keyfiyyətinin azalması

Yaddaş təkcə məlumat toplamaq üçün deyil. O, həyatımız boyu yaşadıqlarımız, insanlarla bağlarımız, xatirələrimiz, kimliyimizdir. Ona görə yaddaş zəifləyəndə insan hiss edir ki, nəsə yolunda deyil: adları unudur, fikri yayınır, işlər yarımçıq qalır, bəzən isə “mənə nə olur?” sualı yaranır. Bu narahatlığı çox yaxşı başa düşürük, çünki “Nevrologiya Klinikası”nda hər gün yaddaş zəifləməsi, unutqanlıq, demensiya və Alzheimer şübhəsi ilə gələn pasientlərlə görüşürük.

Bəzən sadəcə yorğunluq, stress və yuxusuzluq səbəbindən unutqanlıq olur – bu normaldır. Amma əgər insan eyni sualı dəfələrlə verir, yaxın adamların adını qarışdırır, evdən çıxanda yolunu unudur, yeni məlumatı çətin yadda saxlayırsa, onda bu, artıq yaddaş pozğunluğu ola bilər və uzatmadan nevroloqa müraciət etmək doğru yoldur.

Yaddaş zəifləməsinin səbəbi çox olur: stress, depressiya, yuxu pozğunluğu, baş-beyin travması, insult sonrası vəziyyət, B12 vitamini çatışmazlığı, maddələr mübadiləsi pozğunluğu və ya Alzheimer xəstəliyi. Belə olan halda əsas məsələ unutqanlığın səbəbini aydınlaşdırmaqdır.

Yaddaş problemi olan pasientlərin çoxu oxşar cümlələr işlədir:

“cümlənin ortasında nə deyəcəyimi unuduram”, “işdə diqqətimi toparlaya bilmirəm”, “özümə inamım azalıb”, “gəncəm, amma hər şeyi unuduram”.

Bu, sadəcə nevroloji simptom deyil. Bəzi hallarda insan özünə qapanır, ünsiyyətdən çəkinir, ailədə gərginlik yaranır, həyat keyfiyyəti aşağı düşür. Yəni yaddaş — bizim gündəlik həyatımızdır.

Biz pasientlərimizin vəziyyətini yalnız “simptom” kimi görmürük. Hər kəsin arxasında həyat hekayəsi var. Kimdəsə yeni nəvə dünyaya gəlib və o, onun adını unutmamaq istəyir. Kimdəsə iş məsuliyyəti var, kimdəsə isə sadəcə “Alzheimer başlayır?” qorxusu. Bizim işimiz təkcə həkimlik yox, həm də izah etmək, sakitləşdirmək, çıxış yolunu birlikdə tapmaqdır.

“Nevrologiya Klinikası”nda yaddaş zəifləməsi kompleks şəkildə qiymətləndirilir: nevroloji müayinə, yaddaş və diqqət testləri, koqnitiv funksiyaların yoxlanılması, lazım gəldikdə analizlər və instrumental müayinələrə yönləndirmə aparılır. Məqsədimiz rəsmi diaqnoz yazmaq yox, insanın real vəziyyətini anlamaq və ona uyğun plan qurmaqdır.

Yaddaş pozğunluğu bəzən tam müalicə olunur, bəzən proses ləngidilir, bəzən həyat keyfiyyəti nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşır. Sadəcə “öz-özünə keçər” deyib gözləmək düzgün deyil.

Unutqanlıq, yaddaş itkisi və ya Alzheimer ehtimalı insanı təlaşa salır — bunu bilirik. Əgər bu narahatlıqlardan biri sizdə və ya yaxınınızda varsa, tək deyilsiniz. Biz sizi dinləməyə və kömək etməyə hazırıq.

Yaddaşınızı, həyat keyfiyyətinizi və özünüzə olan inamınızı itirməyin — vaxtında nevroloqa müraciət edin.